Αρχική » Το φιλορωσικό ρεύμα στην Ελλάδα
Διεθνή

Το φιλορωσικό ρεύμα στην Ελλάδα

Τάσος Παππάς

Από την έρευνα του δικτύου Euroskopia σε έξι ευρωπαϊκές χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, που δημοσίευσε η «Εφημερίδα των Συντακτών» στο χτεσινό φύλλο της (14/03/2022), προκύπτει ένα πολύ ενδιαφέρον εύρημα που, αν και δεν θα έπρεπε, προκαλεί έκπληξη. Η πλειονότητα των Ελλήνων (60%) χαρακτηρίζει «μη αποδεκτή» την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, υπάρχει όμως και ένας υπολογίσιμος αριθμός πολιτών (ο μεγαλύτερος συγκριτικά με τις άλλες χώρες) που αν και συμφωνεί με τον όρο «μη αποδεκτή», λέει ότι η εισβολή είναι «μη αποδεκτή, αλλά κατανοητή» (34%) και ένας πολύ μικρότερος αριθμός (5%) που τη θεωρεί «αποδεκτή».

Υπάρχει φιλορωσικό ρεύμα στην Ελλάδα; Φυσικά. Εχει εξήγηση; Ναι, και οι ρίζες του βρίσκονται στο μακρινό παρελθόν, αλλά και στο πιο κοντινό. Από το ξανθό και ομόθρησκο γένος περίμεναν οι σκλαβωμένοι Ελληνες τη βοήθεια για να απελευθερωθούν από τον τουρκικό ζυγό. Τον τσάρο παρουσίαζαν ως μυστικό αρχηγό της Επανάστασης οι επικεφαλής της Φιλικής Εταιρείας για να πείσουν τους Ελληνες να εξεγερθούν. Ο υπουργός του τσάρου Ιωάννης Καποδίστριας ήταν ο πρώτος κυβερνήτης της ελεύθερης Ελλάδας. Αρχηγός του ρωσικού κόμματος ήταν ο εθνικός ήρωας Θεόδωρος Κολοκοτρώνης.

Η αίγλη της Ρωσίας υπό τον τίτλο «Σοβιετική Ενωση» ανέβηκε με την επανάσταση των μπολσεβίκων. Η χώρα που πρώτη ανέτρεψε τον καπιταλισμό είχε πολλούς οπαδούς ανάμεσα στις υποτελείς τάξεις και στους διανοούμενους. Παρά τον σκληρό αντικομμουνισμό στην Ελλάδα (ιδιώνυμο, φυλακές, εξορίες), το κύρος της πατρίδας της επανάστασης ήταν μεγάλο. Στην Κατοχή το ΕΑΜ, που είχε για οδηγό το ΚΚΕ, συσπείρωσε ευρύτατα τμήματα πληθυσμού. Η τεράστια συμβολή της Σοβιετικής Ενωσης στην ήττα του ναζισμού αναγνωρίστηκε από όλες τις πλευρές (είχε τα περισσότερα θύματα και ο στρατός της μπήκε πρώτος στο Βερολίνο). Ο φιλορωσισμός και στη συνέχεια ο φιλοσοβιετισμός είχαν σημαντικά ερείσματα στην ελληνική κοινωνία. Με τη λήξη του Εμφυλίου και την έναρξη του Ψυχρού Πολέμου, η Αριστερά, αν και ηττημένη, ήταν παρούσα στην πολιτική σκηνή και είχε καταφέρει να διεισδύσει σε συγγενείς χώρους (προοδευτικό Κέντρο), παρά το γεγονός ότι η Δεξιά κυνηγούσε ανηλεώς και αυτήν και όσους ήταν αντίθετοι με τον αυταρχισμό της (τους αποκαλούσε συνοδοιπόρους και τους είχε κατατάξει στην κατηγορία των εσωτερικών εχθρών).

Ο φιλορωσισμός και η μεταγενέστερη εκδοχή του, ο φιλοσοβιετισμός, που θεωρούνταν εξίσου επικίνδυνοι από το μετεμφυλιακό καθεστώς, κρατήθηκαν στη ζωή και τροφοδοτήθηκαν εξ αντανακλάσεως από τον αντιαμερικανισμό που γεννήθηκε κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου και έφτασε στο αποκορύφωμά του τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης.

Οι αιτίες πολλές: Η εμπλοκή των Αμερικανών στη διακυβέρνηση ήταν άμεση. Η πρεσβεία τους ανέβαζε και κατέβαζε κυβερνήσεις. Τα αριστερά και κεντροαριστερά κόμματα χρέωσαν στους Αμερικανούς την κολοβή κοινοβουλευτική δημοκρατία (1949-1967), τη χούντα, την εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο, τις ίσες αποστάσεις του ΝΑΤΟ στη διαμάχη Ελλάδας-Τουρκίας. Τα συνθήματα που κυριαρχούσαν στις μαζικές διαδηλώσεις μετά την πτώση της δικτατορίας ήταν «φονιάδες των λαών Αμερικανοί», «Ελλάδα-Κύπρος-Παλαιστίνη, Αμερικάνος δεν θα μείνει», ενώ δεν ήταν λίγοι αυτοί που επιδοκίμασαν την επιλογή της «17 Νοέμβρη» να εκτελέσει τον σταθμάρχη της CIA στην Ελλάδα, Ρίτσαρντ Γουέλς.

Τα τελευταία χρόνια, ο αντιαμερικανισμός είχε υποχωρήσει, αλλά την περίοδο των μνημονίων, λόγω της σκληρής στάσης των Βρυξελλών και της Γερμανίας, εμφανίστηκε ένα ισχυρό ρεύμα αντιευρωπαϊσμού (σταθερά κοντά στο 25% είναι το ποσοστό των πολιτών που θέλουν την έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ) και αντιγερμανισμού (για την πρωτιά στον κατάλογο των πιο μισητών προσώπων μάχονταν στήθος με στήθος η Μέρκελ και ο Σόιμπλε). Οπότε δεν πρέπει να ξαφνιαζόμαστε. Το παρελθόν, το μακρινό και το σχετικά πρόσφατο, δίνει απαντήσεις, συνομιλεί με το σήμερα και σ’ έναν βαθμό το επηρεάζει.

Ετικέτες